Хятад улсын тухай сонирхолтой 100 баримт

I. Түүх, соёл

1. Хятад бол дэлхийн хамгийн эртний тасралтгүй соёл иргэншлийн нэг — 4,000+ жилийн түүхтэй.
2. Дэлхийн хамгийн урт түүхэн бичиглэлтэй улс (Шан, Жоу, Хань…).
3. Хятадын алдарт Их цагаан хэрэм 21,196 км урт.
4. Хятадад 56 үндэстэн амьдардаг — Хан үндэстэн хамгийн олон.
5. Эртний хятадууд анх луужинг зохион бүтээсэн.
6. Цаасыг анх Хятадад нээсэн (МЭ 105 он).
7. Ном хэвлэх технологийг мөн Хятад анх гаргажээ.
8. Торгоны зам Хятадаас эхэлсэн.
9. Эртний хятадууд цайг анх ууж эхэлсэн (МЭӨ 2737 он).
10. Хятадын уламжлалт анагаах ухаан 2500+ жилийн түүхтэй.

II. Хүн ам, газарзүй

11. Хятад — дэлхийн 2 дахь хүн амтай улс (1.4 тэрбум).
12. Нутгийн хэмжээ нь 9.6 сая км² — дэлхийд 3–4-р том.
13. Дэлхийн хамгийн олон хоттой улс (160+ хот нь 1 саяас дээш хүнтэй).
14. Шанхай — дэлхийн хамгийн хүн амтай хот (оршин суугч + орчны бүс).
15. Хятадад 14 улстай хиллэдэг — дэлхийд хамгийн олон хилтэй орон.
16. Хятадын утааг хамгийн багатай “цэнхэр тэнгэрийн бүс” нь Төвдөд байдаг.
17. Хятадад 5 цагийн бүс хэрэглэх боломжтой ч 1 цагийн бүс (UTC+8) ашигладаг.
18. Хятадын хамгийн урт мөрөн — Янцзы.
19. Хамгийн өндөр уул — Эверест (Хятад–Балба хил).
20. Дэлхийн хамгийн эртний суурин хотуудын олонх нь Хятадад бий.

III. Эдийн засаг, технологи

21. Хятад — дэлхийн 2-р том эдийн засаг.
22. Хамгийн том экспортлогч улс (электроник, нэхмэл, машин…).
23. Хятад дэлхийн нийт гангийн 50%–ийг үйлдвэрлэдэг.
24. Дэлхийн хамгийн том нарны хавтан үйлдвэрлэгч.
25. Дэлхийн 5G сүлжээний 60% Хятадад байна.
26. Alibaba — дэлхийн хамгийн том B2B/B2C платформуудын нэг.
27. WeChat бол “супер апп”–ийн хамгийн том жишээ (мессеж, мөнгө, такси…).
28. Дрон үйлдвэрлэл — DJI дэлхийн зах зээлийн ~70%-ийг эзэлдэг.
29. Хятад — дэлхийн хамгийн том цахилгаан машин үйлдвэрлэгч улс.
30. TikTok ба Douyin — дэлхийд нөлөөлсөн Хятадын платформ.

IV. Дэд бүтэц, хот байгуулалт

31. Дэлхийн хамгийн том хурдны галт тэрэгний сүлжээтэй (~45,000 км).
32. 350 км/цаг хурдтай метро/галт тэрэг ердийн үзэгдэл.
33. Хятадад 200+ метро бүхий хот бий.
34. Бээжин—Шанхай хоорондын хурдны галт тэрэг 4.5 цаг явдаг (1300 км).
35. Дэлхийн хамгийн том далайн боомт — Шанхай.
36. Хятад жилд 10+ шинэ нисэх онгоцны буудал нээдэг.
37. Хятадад 1 сая км хурдны зам бий.
38. Дэлхийн хамгийн урт гүүр — Даньян–Куншань (164 км).
39. Хөх мөрний гурван хавцлын УЦС — дэлхийн хамгийн том цахилгаан станц.
40. Хятад жилд дэлхийн бусад бүх улсаас их бетон хэрэглэдэг.

V. Хоол, амттаны соёл

41. Хятад хоолны 8 үндсэн чиглэлтэй (Сычуань, Кантон, Жянсу…).
42. Шарсан жигнэмэг, банш, лаазтай гоймон… бүгд хятадын гаралтай.
43. Хятадад 50,000+ төрлийн цайны сорт бий.
44. Hotpot — Хятадын хамгийн алдартай хоолны төрөл.
45. Хятад хүн жилд дунджаар 75 кг будааг хэрэглэдэг.
46. Дүйвэн, пяньси, хорхойтой хоол ч зарим мужид иддэг.
47. Далайн өргөст хэмх, шүрэн загас зэрэг үнэтэй тансаг хоол түгээмэл.
48. Хятадын сарны бялуу (月饼) олон улсын брэнд болсон.
49. Монгол шарсан боорцогтой төстэй 油条 өглөөний хоол элбэг.
50. Хятадууд оройн хоолыг хамгийн чухал гэж үздэг.

VI. Нийгэм, амьдрал

51. Хятадад 800 сая гаруй интернет хэрэглэгчтэй.
52. Бэлэн мөнгө хэрэглэдэггүй орнуудын нэг — QR төлбөр хамгийн түгээмэл.
53. Хятадын албан ёсны хэл — стандарт мандарин (普通话).
54. Бүх хүүхэд бага ангиас англи хэл үздэг.
55. Хятадад 300 сая камер бүхий ухаалаг хяналтын систем бий.
56. Дижитал мөнгө (e-CNY) хэрэглэдэг дэлхийн анхны улс.
57. Хятад — дэлхийн хамгийн олон баярт өдөртэй орны нэг.
58. Чуньцзе буюу Хятадын Шинэ жил — дэлхийн хамгийн том нүүдэл (3 тэрбум аялал).
59. Хятадууд улаан өнгийг аз, амжилтын бэлгэдэл гэж үздэг.
60. 11.11 (Double Eleven) — дэлхийн хамгийн том онлайн худалдааны өдөр.

VII. Байгаль, аялал жуулчлал

61. “Панда”-гаар дэлхийн хамгийн алдартай амьтантай улс.
62. Байгалийн өвөрмөц геологийн тогтоц — Жанье Данся өнгөт уулс.
63. Гуйлинь — дэлхийн хамгийн үзэсгэлэнтэй ландшафттай хотуудын нэг.
64. Хятадад 14 цаг агаарын бүхий л төрлийг ажиглаж болно.
65. 55+ ЮНЕСКО-ийн соёлын болон байгалийн өвтэй.
66. Дэлхийн хамгийн олон эзэнгүй хээр тал Төвдөд байдаг.
67. Хятадад 6,500+ төрлийн зэрлэг амьтан бүртгэлтэй.
68. Хятадын говь — дэлхийн хамгийн том хээр цөлүүдийн нэг.
69. Үлэг гүрвэлийн яс олдвороор дэлхийд дээгүүрт ордог.
70. Хөх мөрний эрэг — дэлхийн хамгийн олон хүн амтай бүс.

VIII. Шинжлэх ухаан, сансар

71. Хятад — дэлхийн хоёр дахь сансарт хүн илгээсэн улс.
72. Chang’e-4 — саран дээр буусан анхны аппарат (арын талд).
73. Tiangong — Хятадын өөрийн сансрын станц.
74. Хятад марс руу амжилттай аппарат буулгасан хоёрхон улсын нэг.
75. FAST радиотелескоп — дэлхийн хамгийн том радиолокатор.
76. Хиймэл нар (fusion reactor) туршиж буй цөөхөн улсын нэг.
77. Ухаалаг робот үйлдвэрлэл дэлхийд тэргүүлдэг.
78. Квант холбооны хиймэл дагуул анх хөөргөсөн улс.
79. Биоинженерчлэл, ген засах технологид хамгийн хурдтай өсч буй.
80. AI facial recognition технологийн төв.

IX. Соёл, урлаг, хөгжим

81. Тайжичуань — Хятадын уламжлалт тулааны урлаг.
82. Кунфу — дэлхийд хамгийн нөлөөтэй тулааны урлаг.
83. Пекин опера — дэлхийн өвөрмөц сонгодог урлагийн нэг.
84. Хятадын зураачид 2000+ жилийн бэхэн зураглалаараа алдартай.
85. Уламжлалт хөгжмийн зэмсэг — гучжин, эрху, пипа гээд олон төрөлтэй.
86. Хятадын каллиграфи — ЮНЕСКО-д бүртгэгдсэн өв.
87. Хятад кино үйлдвэрлэл дэлхийд 2-р том зах зээл.
88. Jackie Chan, Jet Li, Donnie Yen зэрэг жүжигчид дэлхийд танигдсан.
89. Хятадын цагаан шатар (象棋) олон сая тоглогчтой.
90. Уламжлалт “Хөдлөх барималын театр” (shadow puppetry) эртний урлаг.

X. Ховор сонин, өдөр тутмын сонирхолтой баримтууд

91. Хятадад нэг өдөр 50,000 гаруй хурим болдог.
92. Нэг өдөр 30 сая гаруй хүргэлт хийгддэг (Cainiao, JD Logistics…).
93. Дэлхийн хамгийн олон мопед/мотоцикль хэрэглэдэг улс.
94. Дэлхийн хамгийн том цахим төлбөрийн платформ — Alipay.
95. Залуу үеийн 70% нь бэлэн мөнгө огт хэрэглэдэггүй.
96. Хятадад 200 гаруй амьтны хүрээлэн панда үржүүлдэг.
97. Хятадад гарын үсэг биш тамга (印章) албан ёсны баримтад хэрэглэнэ.
98. Хятадууд илгээмжээ 95% нь онлайн-аар захиалдаг.
99. Жилд 60+ сая хүн галт тэрэгний шинэ жилийн нүүдэлд оролцдог.
100. Хятадууд эртнээс “тооны шинжлэх ухаан” (风水, 八字)–ыг амьдралд өргөн хэрэглэдэг.