Пётр Ильич Чайковский

🧑‍🎼 Намтар ба бага нас

1. Пётр Ильич Чайковский 1840 оны 5-р сарын 7-нд Оросын Вятка мужийн Воткинск хотод төрсөн.

2. Түүний аав Илья Чайковский нь уурхайн инженер байсан.

3. Ээж Александра нь Франц, Орос гаралтай.

4. 4 настайдаа фортепианогийн хичээл үзэж эхэлсэн.

5. Багадаа маш мэдрэмтгий, уян зөөлөн зантай хүүхэд байжээ.

6. 7 настайдаа Германы багшаас албан ёсоор хөгжим сурсан.

7. Түүний бага насанд хөгжмийн болон уран зохиолын авьяас зэрэгцэн хөгжсөн.

8. Чайковский франц, герман хэлтэй байсан.

9. 10 настайдаа Санкт-Петербургийн хуулийн сургуульд орсон.

10. Хөгжим нь зөвхөн хобби байсан тул гэр бүл нь хуульч болно гэж боддог байв.

⸻

Хөгжмийн боловсрол ба эхлэл

11. 1859 онд хуулийн сургууль төгсөөд Сангийн яаманд ажилласан.

12. Гэвч хөгжимд маш их дуртай тул ажлаа орхисон.

13. 1862 онд Санкт-Петербургийн консерваторид элссэн.

14. Тэрээр тус сургуулийн хамгийн анхны оюутнуудын нэг байсан.

15. Антонин Рубинштейнаас хөгжмийн онол, зохиомж заалгасан.

16. Түүний анхны албан ёсны бүтээл нь фортепианогийн зохиомж байв.

17. 1866 онд Москвагийн консерваторид багшилж эхэлсэн.

18. Энэ сургуулийн үүсгэн байгуулагч Николай Рубинштейн Чайковскийг их дэмжсэн.

19. Түүний хөгжимд баруун Европын романтизм болон оросын ардын аялгуу хүчтэй нөлөөлсөн.

20. Түүний эртний бүтээлүүдэд герман сонгодог урсгалын нөлөө их байдаг.

⸻

Алдар нэр ба томоохон бүтээлүүд

21. Түүний алдартай балетууд нь Хунт нуур, Нойрсож буй гоо үзэсгэлэн, Шелкунчик (Цөмөгч).

22. Хунт нуур (1877) нь эхэндээ бүтэлгүй болсон ч дараа нь хамгийн алдартай балет болж хувирсан.

23. 1812 оны увертюрын төгсгөлд жинхэнэ их бууны дууг ашигласан.

24. Түүний симфони №6 “Патетическая” нь хамгийн сэтгэл хөдөлгөм бүтээлүүдийн нэг.

25. Тэрээр нийт 6 симфони бичсэн.

26. 1-р фортепианогийн концерт нь өнөөг хүртэл хамгийн их тоглогддог бүтээлүүдийн нэг.

27. 1878 онд Евгений Онегин дууриа бичсэн.

28. Дараа нь Пиковая дама (Зүрхний хатан хатагтай) дуурь бичсэн.

29. Чайковский нь кино, мультфильм, тоглолтуудад хөгжмөөрөө маш их ашиглагддаг.

30. Түүний хөгжим баяр баясал, гуниг, хайр, уур хилэн зэрэг хүчтэй сэтгэл хөдлөлийг илэрхийлдэг.

⸻

Амьдралын аялал, соёлын нөлөө

31. Тэр Европ даяар аялан тоглолт хийсэн.

32. Германд Лист болон Брамстай уулзаж байв.

33. Францад Сен-Санс, Дебюсситэй танилцсан.

34. Итали, Швейцарьт бүтээлээ бичиж байсан.

35. Америкт хүртэл аялан тоглолт хийж, Нью-Йоркт Carnegie Hall-ийн нээлтэнд удирдаач хийсэн.

36. Оросын ардын аялгууг сонгодог хэлбэртэй хослуулснаараа алдаршсан.

37. Түүний бүтээлүүд XIX зууны төгсгөлд Оросын соёлыг дэлхийд түгээн дэлгэрүүлсэн.

38. Чайковский өөрийн бүтээлдээ сэтгэлийн зовлон, ганцаардлаа ихээр тусгасан байдаг.

39. Түүний бүтээлүүд өнөөдөр дэлхийн хамгийн их тоглогддог сонгодог хөгжмийн тоонд ордог.

40. АНУ-д түүнийг XIX зууны төгсгөлд хамгийн алдартай хөгжмийн зохиолчийн нэг гэж үздэг болсон.

⸻

Хувийн амьдрал

41. Чайковский хэзээ ч гэр бүлтэй болоогүй.

42. Нэг удаа гэрлэх гэж оролдсон ч хурим удалгүй бүтэлгүйтсэн.

43. Тэрээр ихэнх амьдралаа ганцаараа өнгөрөөсөн.

44. Маш эмзэг, сэтгэлийн савлагаатай байсан.

45. Өөрийгөө хөгжмөөрөө илэрхийлэх нь түүнд хамгийн чухал байсан.

46. Чайковский амьдралынхаа туршид сэтгэлийн хямралтай тэмцэж байсан.

47. Тэрээр хөгжим бичих үедээ хамгийн их тайвширдаг байжээ.

48. Түүнийг маш их ивээн тэтгэсэн баян эмэгтэй Надежда фон Мекк байсан.

49. Хачирхалтай нь, тэд 13 жилийн турш зөвхөн захидлаар харилцаж, нэг ч удаа биеэр уулзаагүй.

50. Энэ ивээн тэтгэлэг нь түүний уран бүтээлд маш их тус болсон.

⸻

Уран бүтээл ба хэв маяг

51. Түүний хөгжимт бүтээлүүд романтизмын оргилуудын нэг гэж тооцогддог.

52. Сэтгэл хөдлөлөө хүчтэй илэрхийлэхдээ алдартай.

53. Түүний балетын хөгжим урьд өмнө байгаагүй шинэчлэл хийсэн.

54. Ардын аялгууг орчин үеийн хэлбэртэй холбож чадсан.

55. Уянгын дуурь бичихдээ Пушкины зохиолуудаас их сэдэв авсан.

56. Симфониудад хувь хүний сэтгэлийн тэмцлийг дүрсэлсэн.

57. Түүний хөгжим маш хүнд, гунигтай ч бас баяр баясалтай хосолдог.

58. Үзэгчдийн сэтгэл хөдлөлийг их хөдөлгөдөг.

59. Хөгжимт зохиомжууд нь ихэвчлэн драматик, хүчтэй дуугардаг.

60. Чайковскийг “сэтгэл хөдлөлийн симфонич” гэж нэрлэх нь бий.

⸻

Эцсийн жилүүд ба нас баралт

61. 1893 оны 11-р сарын 6-нд Санкт-Петербургт таалал төгссөн.

62. Албан ёсоор холер өвчнөөр нас барсан гэж үздэг.

63. Гэхдээ өөрийгөө хордуулсан гэх таамаг байдаг.

64. Түүний үхэл хөгжмийн ертөнцөд асар том гарз болсон.

65. Түүнийг нас барснаас хэдхэн хоногийн өмнө 6-р симфонио (Патетическая) тоглуулж байсан.

66. Энэ симфони нь бараг өөрийнх нь салах ёс шиг болжээ.

67. 53 насандаа нас барсан.

68. Түүний оршуулгад маш олон хүн оролцсон.

69. Түүнийг Оросын алдарт хүмүүсийн дунд Александро-Невский сүмийн оршуулгын газарт нутаглуулсан.

70. Түүний үхэл өнөөдөр ч нууцлаг хэвээр.

⸻

Түүхэн байр суурь ба өв

71. Чайковскийг Оросын үндэсний хөгжмийн нүүр царай гэж үздэг.

72. Түүний бүтээлүүд дэлхий даяар хамгийн тоглогддог хөгжмүүдийн тоонд багтдаг.

73. Өнөөдөр ч гэсэн балетын тайз Чайковскийгүйгээр төсөөлөхөд бэрх.

74. Хунт нуур дэлхийн хамгийн алдартай балет гэж тооцогддог.

75. Түүний нэрээр олон концертын заал, сургууль нэрлэгдсэн.

76. Чайковскийн нэрэмжит олон улсын алдартай уралдаан байдаг.

77. Тэр уралдаан нь дэлхийн шилдэг хөгжимчдийг тодруулдаг.

78. Түүний төрсөн өдрийг Орос, дэлхий даяар тэмдэглэдэг.

79. Москва хотод түүний нэрэмжит консерватори бий.

80. Санкт-Петербургт музей болон дурсгалын байшин бий.

⸻

Соёлд үзүүлсэн нөлөө

81. Түүний хөгжмөөр олон кино, мультфильм хийгдсэн.

82. Цөмөгч Христмасын баярын салшгүй хэсэг болсон.

83. 1812 оны увертюр Америкийн тусгаар тогтнолын баяраар их тоглодог.

84. Түүний хөгжим поп, рок, электрон хөгжимд хүртэл нөлөөлсөн.

85. Түүний дүр олон постер, наалт, комик дээр гардаг (таны зураг шиг ).

86. Чайковскийг XXI зуунд хүртэл “сонгодог хөгжмийн суперстар” гэж үздэг.

87. Түүний хөгжим хүүхдийн анхны сонгодог тоглолтод их хэрэглэгддэг.

88. Диснейн Sleeping Beauty анимацын хөгжим нь Чайковскийгийн бүтээл дээр суурилсан.

89. Олон оронд түүний нэрээр гудамж, театр нэрлэгдсэн.

90. Чайковский өнөөдөр Spotify, YouTube дээр хамгийн их сонсогддог сонгодог хөгжмийн зохиолчдын нэг.

Сонирхолтой баримтууд

91. Тэрээр кофе маш их уудаг байсан.

92. Дүрслэх урлаг, уран зохиолд дуртай байв.

93. Лермонтов, Пушкины шүлгүүдээс бүтээлд нь их нөлөө орсон.

94. Түүний гараар бичсэн ноот маш цэвэрхэн, гоё бичигтэй.

95. Өөрийгөө их эмзэг, аймхай гэж тодорхойлдог байсан.

96. Тэрээр удирдаач хийхдээ тайзан дээр маш их сандардаг байжээ.

97. Чайковскийг заримдаа “хэтэрхий барууных” гэж оросын үндсэрхэг хөгжмийн зохиолчид шүүмжилдэг байсан.

98. Гэвч өнөөдөр тэр “Оросын сэтгэлийг дэлхийд хүргэсэн хүн” гэж үнэлэгддэг.

99. Түүний амьдралын гунигт түүх нь хөгжимд нь хүчтэй илэрдэг.

100. Түүний өв өнөөдөр ч дэлхийн сонгодог хөгжмийн салшгүй хэсэг хэвээр байна.